2017-02-05 09:07:05
rıza gösterilmeyen kuvvet 3

Çikonun Şeflik Modelleri

III

Bir Fidji atasözünde başkana dair kaygılar şöyle dile getiriliyor:  “Bu krallık yıkıma doğru gidiyor. Çünkü hala ağzında dişleri olan bir kral tarafından yönetiliyor.”

Guayaki kabilesinin başkanının durumu da güzel aslında bir başkanlık misalinde: Bu başkanın yasayı söylemekten başka bir işlevi yoktur, sadece herkesin bildiğini tekrar eder. Başkanın elindeki tek güç yasa, ama tekelinde olmayan yasa…

Bir de toplum için yapması gereken bir şey var: Cömertlikten vazgeçmeyecek ve elindekini sürekli dağıtacak ve geçimini ayrıca sağlamak için de herkesten daha çok çalışacak, fiilen, bedenen! Fiili durum olarak değil yani.

Bir başka kabilede başkanın bedeni kutsaldır, dokunamaz ve dokunulamaz; bununla beraber tamamen iktidarsızlaştırılmıştır, dünyevi her şeyden soyutlanmış bedensel bir kutsallıktan ibarettir. Dedik ya, bir nevi nefes alıp veren bir totem…

Japonların Mikadosunun da gündelik hayattan uzaklaştırıldığı, otoritesinin de bir anlamda yok edildiği unutulmamalı…

Öyle ki Mikado yere basamazdı, açık havaya çıkamazdı, güneşte duramazdı, saçını sakalını tırnaklarını kesemezdi. Tahtta otururken bir put kadar hareketsiz olmalıydı. Bunun sebebi de barışın sağlanabilmesiydi.

Bir başka yerde, Masailerde ol oiboni diye de adlandırılan başkan doğrudan yönetmezdi ve yürütmeye ilişkin hiçbir işlevi yoktu. Masailere göre başkan çenesindeki sakal kesildiğinde tüm gücünü kaybederdi.

İbo krallığında başkanın ölümünden sonra yeni başkan seçimi için yedi sene beklemeliydi. Kimilerine göre bir başkan için yedi sene beklenebiliyorsa başkansız da yapılabilirdi. Ne güzel!

Nijerden bir Etatin başkanı şöyle anlatıyor: “Kabile başkan olmam için beni zorladılar. Boynuma kabile totemi asıldı, karşı çıksaydım iki kölemi vermek zorunda kalırdım. Geleneğe göre bakan toprağını terk edemez.

On yıldır buradan çıkamıyorum yaşlı olduğum için özgürlüğümden olmak beni ekilemiyor. Totemleri koruyor, törenleri yönetiyorum.

Çiftçilere ürün, avcılara av, balıkçılara balık sağlıyorum. Onlar da karşılığında bana elde ettiklerinden veriyor. Yağmur yağdırmak için de ağzıma su alıp püskürtüyor, Tanrılarımıza dua ediyorum.”

Sürecek

Yazar: Editor